خمکاری ورق های فلزی

١٢:٠٠:٢٠ ١٣٩٨/٠٤/١٨
خمکاری ورق های فلزی

فرآیند خمکاری، جهت تغییر فرم قطعات در صنعت ورق استفاده می شود. خم کردن، عملی است که در آن قسمتی از مواد را با حفظ سطح مقطع شان تا حد امکان از مسیر اصلی خارج کرده و به مسیر دلخواه در می آورند. با خمکاری از ورق گرم و ورق سرد در تولید لوازم آشپزخانه، لوستر، ساختمان سازی، تانکرسازی و غیره بهره برده می شود.

قابلیت خمکاری ورق های فولادی متغیر بوده و به میزان کربن آنها بستگی دارد. با افزایش میزان کربن قابلیت خمکاری کاهش می یابد. ورق های فلزی که درصد کربن آنها ۱٫۲ است قابلیت خمکاری در حالت سرد را دارند و چنانچه درصد کربن از مقدار ذکر شده بیشتر شود خمکاری به روش گرم انجام می پذیرد. ورق های غیر آهنی معمولا به روش سرد خم می شوند ولی بعضی از آنها به دلیل نداشتن قابلیت انعطاف لازم بایستی ابتدا گرم و سپس خم شوند. ورق های روی و آلیاژهای آلومینیوم در حالت گرم بهتر خم می شوند.

برگشت فنری

به دلیل خاصیت ارتجاعی در فلزات پس از خمکاری قطعات، مقداری برگشت اتفاق می افتد و زاویه ی خمش کمتر از زاویه ی خمکاری مورد نظر حاصل می شود. این خاصیت را برگشت فنری گویند که نه تنها درمورد ورق های فلزی بلکه در شمش ها، میله ها و سیم ها با سطح مقطع های مختلف نیز پیش می آید.

بررسی اصول خمکاری ورق فولادی

شکل دادن یک گرده و تبدیل آن به یک شکل مدور متقارن نظیر مخروط، استوانه، نیمکره و غیره. روش فوق یکی از قدیمی ترین روش های شکل دادن فلزات است. فرایند خمکاری ورق فولادی توسط ماشین ساده ای شبیه دستگاه خراطی انجام می گیرد. روش کار بدین صورت است که یک صفحه گرد از فلز که اصطلاحا به آن گرده گفته می شود بین قالب چرخنده و مرغک دستگاه قرار داده می شود. سپس با اعمال فشار به کمک قلم خمکاری بر روی صفحه در حال چرخش گرده بر سطح قالب خوابانده شده و شکل آن را به خود می گیرد. در عمل این کار با چند حرکت رفت و برگشتی قلم بر سطح گرده پایان می پذیرد.


خمکاری را براساس نوع قلم یا قالب های به کار رفته می توان آن را به پنج گروه تقسیم کرد

  • خمکاری با استفاده از نیروی ماهیچه ای
  • خمکاری با استفاده از نیروی اهرم
  • خمکاری با استفاده از قالب های توخالی
  • خمکاری با استفاده از خلاء
  • خمکاری بدون قالب



خمکاری ورق با استفاده از نیروی ماهیچه ای

در این روش خمکار با استفاده از نیروی ماهیچه ای و فشار بر نوک قلم نیرو را به گرده در حال چرخش منتقل می کند. یک سپر قابل تنظیم به اپراتور این امکان را می دهد که موقعیت قلم را با قرار دادن تکیه گاه در هریک از سوراخ ها تغییر دهد. خمکار نوک قلم خود را در زیر محور چرخش گرده قرار داده و تغییر فرم را ایجاد می کند.

خمکاری ورق فولادی با استفاده از نیروی اهرم

در این فرایند با استفاده از یک اهرم یا ابزاری شبیه قیچی خمکار می تواند فشار بیشتری بر گرده وارد نموده و در نتیجه گرده های ضخیم تری را خم نماید. خمکار با استفاده از اهرم سمت راست نوک قلم را به عقب، جلو و عرض گرده در حال چرخش هدایت کرده و با استفاده از اهرم سمت چپ حرکت های عرضی به طرف داخل و بیرون را کنترل می کند. اهرم ها را می توان با استفاده از سوراخ های روی سپر جابجا نمود. 

خمکاری ورق فولادی با استفاده از قالب های توخالی

در اسپنینگ معمولا از قالب هایی که حالت سمبه دارند استفاده می شود، اما در مورد قطعات خاصی بهتر است که از قالب های توخالی استفاده نمود. یعنی قسمت بیرونی قطعه را محدود نمود و با استفاده از یک گرده مقعر شکل مطلوب را به دست آورد.

گرده را می توان به وسیله پیچ بر روی رینگ محکم کرد و یا با استفاده از گیره در جای خود ثابت نگه داشت. در صورتی که از این تکنیک استفاده شود بایستی از یک گرده کاملا صاف استفاده نمود تا از خطرات احتمالی جلوگیری شود. با کمک قالب های توخالی شکل های مناسبی نظیر گنبد یا عدسی ته خازن را می توان تولید نمود. یکی از دلایل اصلی استفاده از این روش این است که عمق بیشتری را بدون بازپخت (آنیل) مجدد می توان به دست آورد. 

خمکاری ورق فولادی بدون قالب

از روش فوق سالیان زیادی است که در خمکاری اجسامی نظیر کلاهک های مخازن ذخیره مواد شیمیایی، مخازن شیر و غیره استفاده می شود. با استفاده از ماشین های خمکاری مخصوص با صفحه نظام بزرگ می توان یک رنج وسیعی از کلاهک های بزرگ را که لبه آن ها توسط پیچ به رینگ اصلی متصل می شود فرم داد.

انواع قلم و کاربردهای آن در خمکاری ورق فولادی
  • قلم های شکل دهنده.
  • قلم هایی که برای عملیات نهایی مانند خم کردن لبه ها و صاف کردن سطوح به کار می روند
  • قلم هایی که به منظور برش یا قطع کردن مورد استفاده قرار می گیرند.

قلم هایی که توسط خمکار ورق فولادی به کار می روند اشکال مختلف داشته و هر خمکار برای خود قلم های خاصی دارد. این قلم ها معمولا از جنس چوب های سخت، پلاستیک، برنز یا فولادهای ابزار قابل سخت شدن نظیر ۴۳۴۰ ،  H11 و H10 و غیره ساخته می شوند و بسته به نوع کاربرد اشکال مختلفی داشته و به صورت میله ای یا غلتکی می باشند.


در این جا لازم است به کاربردهای هر قلم اشاره مختصری می شود:

  • قلم گلوله ای: برای ایجاد انحنا در فلز و خم کردن آن بدون تغییر ضخامت به کار می رود این قلم برای حذف شیارهای به وجود آمده در سطح قطعه نیز به کار می رود.
  • قلم منحنی: در صورت نیاز به ایجاد انحنا با شعاع کم به کار می رود
  • قلم خمکاری: به طور عمومی و برای ایجاد اشکال مختلف به کار می رود
  • قلم با دماغه، باریک: از قلم خمکاری باریکتر بوده و برای ایجاد انحناهایی با شعاع کم به کار می رود. هر چه شعاع نوک قلم کمتر باشد باعث تغییر ضخامت بیشتری در فلز می گردد. در صورتی که قلم هایی که شعاع نوکشان زیاد است فقط عمل خم کردن را انجام داده و تغییر ضخامت ایجاد نمی کند.
  • قلم سر کج: در صورتی که قالب توخالی داشته باشیم و از داخل، قلم با قطعه کار تماس پیدا کند از این نوع قلم استفاده می شود.

قلم هایی که برای عملیات نهایی نظیر خم کردن لبه ها و صاف کردن سطح به کار می روند نظیر قلم تخت یا قلم تسطیح که برای صاف کردن سطح بعد از شکل دادن به کار می روند. برای ایجاد لبه در قطعه کار از قلم هایی که نوکشان به شکل خاصی طراحی شده به نام قلم شکل دهی استفاده می شود. بر روی بعضی از قلم ها هم اشکال زیبایی حک شده که به منظور زیباسازی سطح قطعه استفاده می شوند. به این نوع قلم ها قلم آج زنی گفته می شود.

قلم هایی به منظور بریدن یا قطع کردن سطوح اضافی به کار می روند که به آن ها قلم برش گفته می شود.


شرکت یکتا فلز خاورمیانه، تامین کننده انواع ورق های گرم(سیاه)، ورق های سرد(روغنی)، گالوانیزه رنگی، میلگرد، ناودانی، نبشی و مقاطع فولادی می باشد، جهت استعلام قیمت ورق های خمکاری شده  و دریافت قیمت با شماره   ۷۵۲۱۴-۰۲۱  تماس حاصل فرمایید.

لیست سفارش